Επιστροφή στον τόπο του εγκλήματος

Είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο σε αυτό το πορτοκαλί μαγαζάκι να προσπαθούμε να κρατήσουμε τα μάτια στη μπίλια κι όχι στις ανακοινώσεις του κρουπιέρη, καθώς σήμερα όλοι έχουμε καταλάβει πως ο κρουπιέρης μπορεί να λέει μαύρο τη στιγμή που η μπίλια έχει καθίσει στο κόκκινο.

Στην τρίτη συνέχεια (πρώτο μέρος πώς να γίνετε πλούσιοι χωρίς χρήματα the greek way, 2ο Eat That) της σαπουνόπερας που ονομάζεται το τέλος του παιχνιδιού ή μαζί τα φάγαμε θα ασχοληθούμε με μία ακόμα τέτοιου είδους αντινομία. Βασικό μοτίβο της φιλελεύθερης προπαγάνδας από τη θάτσερ, μέχρι τον τελευταίο πρόεδρο επιμελητηρίου και υιό υπουργού της δικτατορίας είναι η σκληρή δουλειά. Σύμφωνα με το φιλελευθερισμό, για να προκόψεις χρειάζεται σκληρή δουλειά. Δεν είναι δυνατό σου λέει να βγαίνεις στη σύνταξη στα 50-55 σου, δεν γίνεται να έχεις υψηλούς μισθούς χωρίς ανάλογη “παραγωγικότητα”. Για να το θέσω στο πιο αφαιρετικό επίπεδο, το δόγμα λέει: “δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα”.

Σήμερα θα προσπαθήσω να δείξω πως αυτό το μαύρο ήταν στην ουσία κόκκινο. Πως παρότι η σκληρή δουλειά προπαγανδίζεται ως το μόνο μέσο για την επιβίωση και την επιτυχία, την ίδια στιγμή το ίδιο σύστημα έπαιρνε αποφάσεις προς ακριβώς την αντίθετη κατεύθυνση. Και πως η κοινωνία όχι μόνο αντιλήφθηκε αυτή την αντινομία, αλλά προσαρμόστηκε σε αυτή, αντέδρασε και δημιούργησε νέα πρότυπα. Τα οποία σήμερα οι φιλελεύθεροι μας τα δείχνουν ως απόδειξη πως το δόγμα τους είχε δίκιο.

Στο σταυροδρόμι της ιστορίας (γκαγκάν)

Μην αγχώνεστε, δεν εννοώ το δημοψήφισμα, είπα να ξεκινήσουμε με ένα μικρό παλιό αδιέξοδο. Οι αρχές της δεκαετίας του 80 ήταν αρκετά αμήχανες για τους νέους πάπες της οικονομικής ορθοδοξίας. Από τη μία ο πληθωρισμός είχε αρχίσει να υποχωρεί μετά το σφίξιμο της νομισματικής πολιτικής των ΗΠΑ και τη χαλάρωση του ΟΠΕΚ, αλλά από την άλλη τα οικονομικά μέτρα της θατσερικής αγγλίας που προσυπέγραψε ο ίδιος ο εκπρόσωπος του θεού στη γη (για τον φρίνταμν λέμε) απέτυχαν παταγωδώς. Η ακραία αποβιομηχάνιση της αγγλίας δεν έδειχνε να απελευθέρωνε τις οικονομικές δυνάμεις από τις παλιές και μη ανταγωνιστικές χαλυβουργίες προς αναζήτηση νέων γενναίων ευκαιριών. Και μεταξύ μας δεν τις απελευθέρωσε γιατί δεν υπήρχαν. Έτσι το κεφάλαιο έπρεπε να βρει άλλους τρόπους να γίνει αποδοτικό. Η πτώση του επιπέδου των μισθών είναι πάντα προσφιλής και εύκολη τακτική μείωσης του κόστους, αλλά ήταν πολιτικά αντιδημοφιλής στα πλαίσια που ακόμα είχαμε αυτές τις καταραμένες δημοκρατίες.

Τι καλύτερος τρόπος λοιπόν από το να εντείνουμε αυτή την ανάγκη για μείωση στους μισθούς. Διότι οι περικοπές μισθών δεν θα έψηναν κανένα, όσο ωραία κι αν τις πλάσαραν. Η απελευθέρωση του εμπορίου όμως ποιον θα πείραζε? Δεν είναι καλό πράγμα η απελευθέρωση βρε παλιοφασίστες?

Κάπως έτσι ξεκίνησε αυτή η μαζική μεταφορά της παραγωγής από την ακριβή δύση στο φθηνό νότο και την ακόμα φθηνότερη ανατολή. Η αρχή έγινε με τα λεγόμενα αγαθά εντάσεως εργασίας. Ρούχα, υφάσματα, παπούτσια όπου οι εργατο-ώρες που χρειάζονται για να παραχθούν αποτελούν σημαντικό μέρος του συνολικού κόστους. Δυτικά κεφάλαια έστηναν δυτικά εργοστάσια στο μεξικό, έφτιαχναν παπούτσια με φθηνά, μαυριδερά, αναλώσιμα, μπάσταρδα μεξικανάκια που μετά πωλούνταν στη δύση από τα ίδια δυτικά brand names κρατώντας σχεδόν όλη την επιπλέον υπεραξία (κέρδος) από τις μειώσεις του κόστους. Συνέχεια

Eat that

–το παρακάτω κείμενο γράφτηκε προκειμένου να διαβαστεί από ανθρώπους που δεν έχουν παρά ελάχιστες γνώσεις για την ελλάδα (η αγγλική έκδοση βρίσκεται κάπου εδώ γύρω όταν το βρω θα το βαλω σε μια πολύ καλή μετάφραση της πηνελόπης παπαηλία), οπότε κάποια κομμάτια του μπορεί να φανούν λίγο αυτονόητα για εμάς τους ντόπιους. Έκανα μερικές εμβόλιμες προσθήκες που ελπίζω να αμβλύνουν λίγο αυτή την εντύπωση. Κατά τ’ άλλα εμένα μου φάνηκε πολύ χρήσιμο όταν το έγραφα γιατί μου έδωσε μια μικρή βάση σε αυτό το μόνιμο ζήτημα του ποιοι είμαστε και τι θέλουμε από τη ζωή. Οι πιο αριστεροί το ονομάζουν και ταξική ανάλυση. Όπως και τα περισσότερα κείμενα μου, αποτελείται από ατελή υλικά που με βασανίζουν κι όχι από κάποια σιγουριά μου για τον κόσμο που έρχομαι να σας τον παρουσιάσω σαν μωυσής με σανδάλια, πέτρινες πλάκες και αποσμητικό ρεξόνα–


Οι έλληνες -όπως και πολλοί άλλοι λαοί- πιστεύουν πως είναι μοναδικοί. Κι αυτό ισχύει και για τα θετικά και για τα αρνητικά χαρακτηριστικά τους. Γι’ αυτό και η ελληνική κρίση αντιμετωπίζεται πολύ συχνά στον επίσημο λόγο ως ένα καθαρά ελληνικό φαινόμενο. Πώς όμως μπορείς να το καταφέρεις αυτό όταν ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται υπό κατάρρευση εδώ και 3 χρόνια?

Όταν ο πανούργος και υπέρβαρος με άποψη αντιπρόεδρος της κυβέρνησης δήλωσε με νόημα πως “όλοι μαζί τα φάγαμε”, στην ουσία προσπάθησε να διαμορφώσει την αφήγηση αυτής της κρίσης στα μυαλά των ψηφοφόρων. Δεν είχε νόημα να φέρει περίπλοκες εξισώσεις και οικονομικά διαγράμματα, παρά απευθύνθηκε στο ελαφρά κρυμμένο μυστικό της ελληνικής κοινωνίας. Πως όλα τα πράγματα γίνονται καλύτερα στην αδήλωτη γκρίζα οικονομία.

Η ελλάδα είναι μια χώρα που δεν διαφέρει πολύ από τις υπόλοιπες χώρες της μεσογείου (και μερικές χώρες της νοτίου αμερικής). Οι πατρωνικές σχέσεις με την εξουσία ήταν ο παραδοσιακός τρόπος που η ελληνική πολιτική ελίτ συναλλασσόταν με τους πολίτες. Ταυτόχρονα η έλλειψη μιας μαχητικής φιλελεύθερης αστικής τάξης δεν τερμάτισε ποτέ αυτές τις σχέσεις. Η ελλάδα (όπως και οι ΗΠΑ) λόγω επαναστατικών καταβολών ήταν από τα λίγα κράτη που διέθεταν καθολικό δικαίωμα ψήφου το 19ο αιώνα. Ήδη από το 1844 ψήφιζε το 90% του -ανδρικού- πληθυσμού. Αυτή η δημοκρατική ιδιαιτερότητα γλίτωσε τους έλληνες φτωχούς (δηλαδή τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού τότε) από τις τύχες που είχαν πχ στην αγγλία (αστικοποίηση με βίαιη προλεταριοποίηση).

Η μικρο-ιδιοκτησία παρέμεινε η κυρίαρχη μορφή καπιταλιστικής έκφρασης και συσσώρευσης. Τα ποσοστά των μισθωτών σε σχέση με το σύνολο του ενεργού πληθυσμού ήταν 35% το 1950 κι έφτασαν γύρω στο 50% το 1980, όταν στην υπόλοιπη δύση ξεπερνούσαν το 80%-90%. Σε αυτά τα ισχνά ποσοστά η αριστερά προσπάθησε να εφεύρει μια εργατική τάξη και φυσικά δυσκολεύτηκε πολύ. Διότι ακόμα και ανάμεσα σε αυτούς τους λίγους μισθωτούς, υπήρχαν αρκετοί που δεν αισθάνονταν εργάτες.

Για καλό και για κακό ο εκμοντερνισμός της ελλάδας παρέμεινε “ατελής”, υιοθέτησε δηλαδή μόνο ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που είχε στη δυτική ευρώπη. Συνέχεια

TEOTWAYKI η επιστροφή

(ή αλλιώς προσέξτε τι ευχόσαστε γιατί μπορεί να σας συμβεί).

Στατιστικά μιλώντας, το TEOTWAYKI (που περιγράφει μερικές πιθανές πρώτες συνέπειες από μια επιστροφή στη δραχμή) αποτελεί το πιο δημοφιλές κείμενο στο τσαρδί μου. Και το πιο διαχρονικό. Γράφτηκε τις ημέρες του πάσχα το 2010 και παρότι ποτέ δεν απέκτησε την ραγδαία κίνηση που είδε το έγκλημα της τράπεζας της ελλάδος (δηλαδή η μπαλκονόπορτα των ομολόγων που συνέβαλε στο κλίμα πανικού και την άνοδο των spread), συνεχίζει να αποτελεί ακόμα και σήμερα αγαπημένο pulp fiction θριλεράκι, με ιδιαίτερες εξάρσεις όταν έχουμε εκλογές, όταν κυκλοφορεί στην πιάτσα πιθανή χρεοκοπία και άλλα παρόμοια. Όμως παρά τις όποιες προσθέσεις και διορθώσεις που έκανα αργότερα, δεν είχε ποτέ την έννοια κάποιου οδηγού, παρά μιας υπόθεσης εργασίας.

Φυσικά ένα χρόνο αργότερα έχουν αλλάξει πολύ περισσότερα πράγματα απ’ όσα θα φαντάζονταν οι περισσότεροι άνθρωποι που το διάβαζαν πέρσι την άνοιξη. Κι ίσως το τρομακτικό σενάριό μου να μη φαντάζει πια τόσο τρομακτικό. Γιαυτό και αποφάσισα να το κάνω τρομακτικότερο, λολ λολ. Σε πολλά σημεία θα είναι πιο σύντομο διότι δεν έχει νόημα να επαναλαμβάνω πράγματα που έχω περιγράψει ήδη στο πρώτο TEOTWAYKI. Ουσιαστικά θέλω να δώσω ένα όχι απίθανο twist καθώς και καινούργια πράγματα που έμαθα σε αυτό το χρόνο.

Άρα βάζω το disclaimer στην αρχή για να μην έχετε δικαιολογίες πως δεν το διαβάσατε:

Το παρακάτω κείμενο έρχεται να συμπληρώσει το original TEOTWAYKI αλλά όχι να το αντικαταστήσει. Όπως και το πρώτο δεν αποτελεί τίποτα παραπάνω από ένα σενάριο για να πάρει κάποιος μια ιδέα του τι μπορεί να σημαίνει επιστροφή στη δραχμή. Όπως πάντα ακολουθεί την αντίληψη του καραγκιόζη που το γράφει για τους κοινωνικούς σχηματισμούς στην ελλάδα.Επίτηδες προσθέτει μερικά καινούργια δεδομένα, όχι μόνο για να γίνει πιο ενδιαφέρον (σε εμένα που το έγραφα) και σε αυτούς που διάβασαν το πρώτο σενάριο, αλλά επίσης προκειμένου να δείξει την αβεβαιότητα που προκύπτει από κάποιον που ισχυρίζεται πως μπορεί να προβλέψει πως θα εξελιχθούν τα πράγματα. Όπως πάντα ακολουθεί την αντίληψη του καραγκιόζη που το γράφει για τους κοινωνικούς σχηματισμούς στην ελλάδα.

Πιθανότατα σας λέει ψέματα ή απλά θέλει να σας πουλήσει κάτι. Την επανάσταση, ή τον φόβο της επανάστασης δεν έχει σημασία. Μεθοδολογικά θα είναι εξίσου καραγκιόζης με εμένα που σας γράφω το παρακάτω. Διότι κάθε πιθανό σενάριο διαθέτει και 500 πιθανές μεταβλητές που ο “καραγκιόζης ερευνητής TechieChan” θα έχει ξεχάσει να σας πει πως τις θεωρεί σταθερές και δεδομένες. Ενώ δεν είναι. Από εκεί και μετά το πιο βασικό που κάνεις, είναι να πάρεις τα διάφορα στοιχεία που σε βολεύουν και να τα τοποθετήσεις εκεί που σε βολεύουν. Αν το κάνεις πετυχημένα, και είσαι αρκετά τυχερός να σου κάτσει, οι άλλοι σε θαυμάζουν. Το μόνο σίγουρο είναι πως το κάνουν όλοι, αλλά ελάχιστοι το παραδέχονται. Όσο πιο επίσημοι είναι, τόσο πιο δύσκολα θα το παραδεχθούν. Όσα περισσότερα νόμπελ έχουν, τόσο περισσότερο θα σε φλομώσουν με κάποια δήθεν “αντικειμενική αλήθεια”. Την οποία δεν κατέχουν.

Άρα δεν είμαι τίποτα παραπάνω από έναν τύπο που παίρνω διάφορες πληροφορίες και τις χειραγωγώ για να φτιάξω ένα χαρμάνι. Το πόσο ειλικρινές ή επιτυχημένο είναι το χαρμάνι το κρίνει ο καθένας μόνος του. Αλλά όποιος ψάχνει την αλήθεια, ας ψωνίσει από κάπου αλλού, υπάρχουν δεκάδες τριγύρω που την πουλάνε.

Και κάτι ακόμα το κείμενο είναι μεγάλο (όπως και το πρώτο TEOTWAYKI) οπότε μην προσπαθήσετε να το πάρετε μονορούφι αν δεν είστε συνηθισμένοι σε τέτοιες γκουμούτσες. Μπορείτε να διαβάζετε κάθε μέρα από μία σκηνή έτσι για το σασπένς.

Σκηνή πρώτη. (Τι συμβαίνει γύρω μας)

Ας κοιτάξουμε λίγο την πολιτική πραγματικότητα στην Ελλάδα. Ακόμα κι αν υποθέσουμε πως η μεγάλη οικονομική ύφεση καθηλώνει τα δύο μεγάλα παραδοσιακά κόμματα στο 20% το καθένα, το υπόλοιπο 60% δεν είναι απαραίτητο πως θα μοιραστεί μόνο ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις που θα επιδιώκουν την επιστροφή στη δραχμή. Αν μάλιστα παρατηρήσουμε τις εκλογικές αναμετρήσεις και τις κυβερνήσεις που σχηματίστηκαν σε χώρες με αντίστοιχη κρίση με την ελληνική, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα πως παρότι συνέβησαν μεγάλες ανακατατάξεις, οι πολίτες δεν κατευθύνθηκαν σε ριζοσπαστικές λύσεις (τουλάχιστον όχι ακόμα).

Για αρχή και για να πετάξω το γάντι, αφήνω τη Λετονία απέξω από την ανάλυση καθώς οι εκλογές εκεί παίρνουν περισσότερο εθνικιστικό χαρακτήρα (Λετονοί εναντίων ρώσσων) με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται από κοινωνικής άποψης. Να σημειώσουμε πως η Λετονία είναι πιθανόν η χώρα με τις δραματικότερες κοινωνικές και οικονομικές ανακατατάξεις λόγω της κρίσης, καθώς ξεκίνησε νωρίς και συνεχίζεται αμείωτη με αποτέλεσμα να έχουμε μείωση άνω του 20% του ΑΕΠ και μετανάστευση περίπου του 1/3 των ανθρώπων παραγωγικής ηλικίας.

Ας πάμε στην Ουγγαρία όμως. Η νέα δεξιά ουγγρική κυβέρνηση παρότι προχώρησε αρχικά σε μερικά μη αρεστά από το ΔΝΤ και τις Βρυξέλες μέτρα (όπως φορολόγηση των τραπεζών), θα τολμούσα να πω, πως βρίσκεται πολύ μακριά από το σημείο που θα θέλαμε να έρθει η ελλάδα προκειμένου να γίνει μια μετάβαση στη δραχμή που θα μπορούσε να ωφελήσει τους πολλούς.

Κι ας γυρίσουμε χρονικά πίσω στην Αργεντινή. Και εκεί, παρότι το μείγμα της οικονομικής πολιτικής άλλαξε μετά την κατάρρευση, αυτό το μείγμα το διαχειρίστηκε πάλι το ίδιο περονικό κόμμα που είχε ξεκινήσει τον δρόμο προς την καταστροφή με τον Μένεμ. Κυριολεκτικά το αργεντίνικο ΠΑΣΟΚ έκανε όλες τις κομπίνες επί Μένεμ, και μετά άλλαξε πορεία επί Κίρσνερ. Παρότι είμαι σίγουρος πως το κόμμα θα ριζοσπαστικοποιήθηκε στην πορεία, κάτι μου λέει πως σημαντικό κομμάτι του δεν θα διαφέρει πολύ από τις ένδοξες μέρες Μένεμ.

Κι ας πηδήξουμε στην Ισλανδία. Εκεί, οι εκλογές συνέπεσαν πολύ κοντά στην καταστροφή με αποτέλεσμα το κυβερνών δεξιό φιλελεύθερο κόμμα να καταρρεύσει. Ταυτόχρονα το αριστερό τους κόμμα με θέσεις μάλλον πιο ακραίες από του ΣΥΡΙΖΑ (υποστήριζε την έξοδο από το ΝΑΤΟ), αυξάνει τρομερά τη δύναμή του, χωρίς όμως να κερδίσει αυτοδυναμία. Αναγκάζεται να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού με τους γνωστούς μισητούς σοσιαλιστές, προτείνοντας μάλιστα για πρωθυπουργό ένα μεσαίο στέλεχος των σοσιαλιστών (και πρώην αεροσυνοδό) και ταυτόχρονα κρατώντας το υπουργείο οικονομικών για τους ίδιους. Θα λέγαμε πως εάν μια χώρα έφτασε πιο κοντά στη δημοκρατική ριζοσπαστική αλλαγή αυτή θα ήταν η Ισλανδία. Παρόλαυτα στα 2 χρόνια που κυβερνά η Ισλανδική κυβέρνηση έχει δείξει πολλές φορές να συμπλέει με τα νερά του ΔΝΤ και των Βρυξελλών. Προχώρησε σε αποκρατικοποιήσεις ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων, ήρθε 2 φορές σε συμφωνία με του Βρετανούς και του Ολλανδούς για τα σπασμένα της Icesave παρότι υπάρχει μια σαφής λαϊκή δυσαρέσκεια για το ζήτημα. Και τα δύο δημοψηφίσματα που έγιναν, ήταν ένα θεσμικό ατύχημα. Ο πρόεδρος της δημοκρατίας (ρόλος εξίσου διακοσμητικός με τον ελληνικό) αρνήθηκε να υπογράψει τις συμφωνίες όπως η κυβέρνηση περίμενε.

Κι αυτό παρά την προπαγάνδα όλων πως η Ισλανδία θα απομονωθεί εάν δεν “πληρώσει”. Να πούμε εδώ πως η τελική συμφωνία για την Icesave είναι σαφέστατα καλύτερη και πιο λογική από τα πειρατικά που ζητούσε η Βρετανία και η Ολλανδία όταν έσκασε η ιστορία. Δεν το λέω γιατί υποστηρίζω τη συμφωνία. Η Icesave θα πρέπει να ήταν υπόλογη της αγγλικής κεντρικής τράπεζας η οποία θα έπρεπε να έχει διαβλέψει πως έχει κεφαλαιακό πρόβλημα, αφού διαφημιζόταν και δραστηριοποιούνταν νόμιμα στο έδαφος της Βρετανίας. Από τη στιγμή που οι βρετανικές ρυθμιστικές αρχές δεν έδωσαν σημασία στο γιγαντισμό της Icesave, δεν μπορούν να έρχονται κατόπιν εορτής και να ζητάνε τα ρέστα από τους Ισλανδούς ως χώρα.

Όσο για την Ιρλανδία, η ολοκαίνουργια κυβέρνηση πολέμησε με νύχια και με δόντια στην ΕΕ προκειμένου να κρατήσει την προνομιακή φορολογία του 12% για τις επιχειρήσεις που στην ουσία έχει μετατρέψει την Ιρλανδία σεναν μεγάλο αγγλόφωνο φορολογικό παράδεισο χωρίς τροπικό κλίμα. Όχι ακριβώς το πιο φιλολαϊκό μέτρο του κόσμου. Και παρότι διαπραγματεύονται με σαφέστατα πιο σκληρούς όρους από τον ΓρΑΠ (για την ακρίβεια αυτοί διαπραγματεύονται αντί να λένε “χτύπα κι άλλο να δείχνω πως πονάω”), τα πλαίσια της διαπραγμάτευσης δεν είναι επ’ ουδενή εκτός του γνωστού πλαισίου της νεοφιλελεύθερης πρακτικής. Τυπική απόδειξη αποτελούν τα δωράκια προς τις τράπεζες και τους ιδιοκτήτες τους που πληρώνονται στο ακέραιο αντί να τιμωρηθούν για τις αποτυχημένες επενδύσεις τους, όπως “προστάζει” ο καπιταλισμός.

Τέλος η πορτογαλία φαίνεται να περπατάει ακριβώς στα βήματα της ελλάδας με μια καινούργια κυβέρνηση έτοιμη να “μειώσει τα ελλείμματα” και να φροντίσει το χρέος. Δεν έλειψαν μάλιστα και οι γνωστές παραινέσεις κάποιων ηλίθιων γερμανών να πουλήσει μέρος του χρυσού που διαθέτει για να μειώσει το χρέος της, ιδιαίτερα ανάλογες από αντίστοιχα αστείες παραινέσεις προς στην ελλάδα να πουλήσει κανένα νησί ή τις λιγότερο αστείες παραινέσεις, να πουλήσει τις βασικές υποδομές της χώρας σε διάφορα γαλλογερμανικά συμφέροντα.

Τι θέλω να πω με όλα αυτά. Οι υπέρμαχοι της επιστροφής στη δραχμή φαντασιώνονται μια τέλεια κατάσταση για αυτή τη μετάβαση. Το πόσο μη ειλικρινές είναι αυτό νομίζω προσπάθησα να το δείξω και στο πρώτο TEOTWAYKI. Μέσα σε αυτή τη φαντασίωση έχουν εντάξει και μια ριζοσπαστική επαναστατική κυβέρνηση που θα προκύψει από μια κοινωνική παρθενογέννεση και η οποία ξαφνικά θα αρχίσει να υπηρετεί τα συμφέροντα των πολλών με τρόπο άδολο και αγαθό, σαν η ελληνική κοινωνία να γεννιέται από το μηδέν. Δυστυχώς αυτή η κοινωνική ή πολιτική δύναμη δεν εκφράζεται πουθενά σήμερα στην ελλάδα. Ακόμα και κόμματα που θα μπορούσαμε να συμπαθούμε όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, ή είναι βαθιά χωμένα μέσα στο πολιτικό κατεστημένο (και μιλάω για τον συνασπισμό) ή είναι βαθιά περιθωριοποιημένα (αποτελούν μικρές ριζοσπαστικές ομάδες με μικρή απήχηση).

Ταυτόχρονα δεν βλέπουμε πουθενά στον ανεπτυγμένο κόσμο να συμβαίνει κάτι αντίστοιχο και να δημιουργείται μια παρόμοια ριζοσπαστική κυβέρνηση. Άρα η πίστη για αυτή την τέλεια επιστροφή, μάλλον στηρίζεται περισσότερο σε μεταφυσικές πεποιθήσεις που δυστυχώς ακουμπάνε και σε διάφορα μυθεύματα περί ελληνικής μοναδικότητας, παρά σε κάποια υπαρκτή κοινωνική βάση ή διαδικασία. Συνέχεια