Η Μελέτη της Nordea Bank AB για το σχεδιο Β (αποχωρήσεις από το ευρώ)

Η μεγάλη έκπληξη: Έρευνα made in Finland για ένα Σχέδιο Β’ για την έξοδο της ίδιας της Φιλανδίας από το ευρώ»

Στα πλαίσια της καμπάνιας του Μετώπου Αλληλεγγύης και Ανατροπής για το «Σχέδιο Β», η ιστοσελίδα μας, http://www.tometopo.gr , αρχίζει από σήμερα τη δημοσίευση σημαντικών διεθνών εκθέσεων και μελετών που έχουν ως αντικείμενο την ελληνική, ευρωπαϊκή και διεθνή καπιταλιστική κρίση και κυρίως τις προβλέψεις και τις εκδοχές για την έκβασή της.

Οι απόψεις αυτές πολλές φορές δεν συγκλίνουν ή ακόμα μπορεί να είναι αντίθετες από του Μετώπου Α. Α., είναι όμως εξαιρετικά ενδιαφέρουσες γιατί από τη μια εμπεριέχουν μια σοβαρή δουλειά τεκμηρίωσης, από την άλλη αναδεικνύουν τις αναζητήσεις, επιθυμίες και σκοπιμότητες διαφόρων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων για το σε ποια κατεύθυνση θα κλίνει η πλάστιγγα. Για το ποιο θα είναι το «Σχέδιο Χ» που θα διαδεχθεί το «Σχέδιο Α’», το οποίο όλοι κατανοούν ότι μπορεί  ήδη να εκπνέει, με εξαίρεση τις περισσότερες κοινοβουλευτικές δυνάμεις στην Ελλάδα.

Η προσπάθειά μας αυτή προβληματισμού για το «Σχέδιο Β΄» αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω της αμετάπειστης στάσης τόσο της κυβέρνησης ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ όσο και της αντιπολίτευσης ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, Ανεξαρτήτων Ελλήνων να αποκλείουν, παρά το τρομερό ανθρώπινο και κοινωνικό κόστος, οτιδήποτε είναι έξω από την Ευρωζώνη, δηλαδή από το «Σχέδιο Α’». Η στάση αυτή είναι ακραία επικίνδυνη για τον εργαζόμενο λαό και τον τόπο, γιατί ακόμη και όσοι δεν συμμερίζονται την ανάγκη εξόδου της χώρας από την Ευρωζώνη και της στάσης πληρωμών του χρέους με πρωτοβουλία του λαού μας, και υποστηρίζουν το αξίωμα «Καμία θυσία δεν θα μας διώξει από το ευρώ» γνωρίζουν πολύ καλά ότι η έξοδος μπορεί να συμβεί, παρά την επιθυμία και τις καταστροφικές προσπάθειές τους, κάθε στιγμή και για δεκάδες, τους πιο διαφορετικούς, λόγους. Αν δεν υπάρχει σχεδιασμός και ετοιμασία, θα υπάρξει διάλυση και πανικός.

 

Η στάση αυτή όμως αναδεικνύει και μια αφάνταστη πνευματική οπισθοδρόμηση. Είναι επιστημονικά αδιανόητο σε ένα πολυπαραγοντικό σύστημα εκτός ισορροπίας – η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία που μέσα της εντάσσεται η Ελλάδα της κρίσης – που είναι ανοικτό στα πιο διαφορετικά ενδεχόμενα, να αποκλείεται με εξορκισμούς το ενδεχόμενο της εξόδου από το ευρώ.

 

Άλλες χώρες δεν συμμετέχουν σε αυτή την πολιτική και διανοητική οπισθοδρόμηση προς τον δογματισμό και τα μελετούν όλα, κυρίως από τη σκοπιά και τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης τους, κάτι που ωστόσο δείχνει ότι το ενδεχόμενο διάσπασης / διάλυσης της Ευρωζώνης, αρχής γενομένης πολύ πιθανώς με την έξοδο της Ελλάδας, εδράζεται στην ίδια την πραγματικότητα. Όσοι  στην αριστερά κόπτονται για τον εργαζόμενο λαό και καταδικάζουν, τουλάχιστον ρητορικά, τα μνημόνια θα όφειλαν να συμβάλλουν σε ένα ρεύμα λαϊκής κινητοποίησης που να επιβάλει μια έξοδο προς το συμφέρον της εργαζόμενης πλειοψηφίας και της δημοκρατίας. Στην περίπτωση δε που θα επιβληθεί από τους δανειστές ή από κάποια στροφή των γεγονότων, θα όφειλαν επίσης  να προετοιμάσουν το έδαφος ώστε να μην επικρατήσει  πανικός και συνέπειες εις βάρος της εργαζόμενης πλειοψηφίας και της δημοκρατίας. Θα όφειλαν, αλλά …

 

Ξεκινάμε λοιπόν σήμερα με μια έρευνα που φαίνεται αιφνιδιαστική, παράδοξη και απίστευτη με την πλύση εγκεφάλου που έχουμε υποστεί από κυβέρνηση και αντιπολίτευση «καμία μελέτη για την έξοδο από το ευρώ». Είναι φιλανδική μελέτη με κεντρικό αντικείμενο την αποχώρηση της Φιλανδίας από το ευρώ. Την έρευνα έχει κάνει, με κυβερνητική παρότρυνση, η Nordea Bank AB, από τις μεγαλύτερες σκανδιναβικές τράπεζες, υπό τον έλεγχο φιλανδικών πρώτα κεφαλαίων, αλλά και σουηδικών, νορβηγικών και δανικών, ιδιωτικών και κρατικών. Η έρευνα μένει σε ένα επίπεδο το οποίο, ευνόητα, δεν περιλαμβάνει τις αντιδράσεις του λαϊκού παράγοντα, των εργαζομένων, των πολιτικών δυνάμεων που τάσσονται υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωζώνη σε ένα πλαίσιο ριζοσπαστικών κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών, άρα μένει σε μια  περιγραφή της κατάστασης εντός του υπάρχοντος πλαισίου.

 

Ο τίτλος της έρευνας είναι «Τι θα συμβεί αν διασπαστεί/διαλυθεί η Ευρωζώνη;». Σήμερα δημοσιεύουμε την «Εισαγωγή». Και θα ακολουθήσουν άλλες έξι ενότητες. Δεύτερη λοιπόν η «Αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ». Τρίτη, η «Αποχώρηση διαφόρων προβληματικών χωρών από το ευρώ». Τέταρτη, η «Οικειοθελής έξοδος της Φιλανδίας από το ευρώ». Πέμπτη, η «Διάσπαση ή διάλυση της Ευρωζώνης». Και έκτη, οι «Επιπτώσεις των διαφορετικών σεναρίων στη φιλανδική οικονομία». Θα ακολουθήσει μια κριτική προσέγγιση της φιλανδικής αυτής έρευνας από συνεργάτη μας.

 

Η ιστοσελίδα μας θα συνεχίσει την απαγορευμένη από το πολιτικό κατεστημένο συζήτηση και εμβάθυνση του «Σχεδίου Β΄». Ζητάμε για αυτό τη στήριξή σας, σε μια προσπάθεια που απαιτεί πολλές δυνάμεις τόσο στον τομέα της επιλογής όσο και της μετάφρασης. Όσες φίλες και φίλοι αναγνώστες μπορούν να βοηθήσουν, ιδιαιτέρως στη μετάφραση από αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ρωσικά, ισπανικά, ιταλικά ή οποιαδήποτε άλλη γλώσσα ή να παράσχουν αλλού τύπου στήριξη, παρακαλούμε να επικοινωνήσετε στη διεύθυνση tometopo@gmail.com .

 

Όσο για μας, ευελπιστούμε να κρατήσουμε ανοικτό αυτό το χώρο γνώσης και πληροφόρησης.

 

——————————————————————————————————————————————————

 

Μελέτη της Nordea

Οκτώβριος 2012

Τι θα συμβεί αν διασπαστεί/διαλυθεί η Ευρωζώνη;

Εισαγωγή

Εναλλακτικά σενάρια διάσπασης/διάλυσης του ευρώ

  «Αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ».

Η ανάλυση διερευνά τέσσερα σενάρια κατάρρευσης της Ευρωζώνης: 1)Η Ελλάδα αποχωρεί από το ευρώ, 2) αρκετές χώρες με δυσκολίες αποχωρούν 3)η Φιλανδία εξέρχεται με δική της βούληση και , τέλος, 4) όλη η Ευρωζώνη διασπάται στα δυο ή διαλύεται. Οι υπολογισμοί που γίνονται παίρνουν υπόψη τους τις επιπτώσεις τόσο για τη χώρα που εξέρχεται όσο και για την υπόλοιπη Ευρωζώνη. Η ανάλυση καταλήγει με τη συνόψιση των επιπτώσεων των διαφορετικών σεναρίων στην οικονομική ανάπτυξη της Φιλανδίας, τις εναλλακτικές λύσεις των φιλανδικών εταιρειών για τα επιτόκια και την προστασία του νομίσματος, τις αγορές εταιρικών δανείων και την αγορά μετοχών.

Δεν παίρνουμε θέση για το αν θα παραμείνει η Ευρωζώνη ως έχει ή για το αν θα αλλάξει ή θα διαλυθεί. Τα ακόλουθα απλώς περιγράφουν τι πιστεύουμε πως είναι πιθανό να συμβεί εάν λάμβαναν χώρα αλλαγές στην Ευρωζώνη. Φυσικά υπάρχει σημαντικός βαθμός αβεβαιότητας σε σχέση με αυτά τα σενάρια. Δεν εξετάζονται όλες οι εναλλακτικές. Αντίθετα, η ανάλυση εστιάζει στις πιο ενδιαφέρουσες.

 

Το μέλλον της Ευρωζώνης εξαρτάται από τους πολιτικούς

 

Η διατήρηση της Ευρωζώνης στη σημερινή της μορφή δεν εξαρτάται από τα χρήματα, αλλά από τους πολιτικούς. Μέχρι στιγμής, οι πολιτικοί των πιστωτριών χωρών της Ευρώπης θεωρούν ότι τα πακέτα βοήθειας προς τους πιο αδύναμους εταίρους τους δεν θα βλάψουν την επιτυχία τους στις μελλοντικές εκλογές. Από τη σκοπιά των χωρών-οφειλετών, τουλάχιστον προς το παρόν, το να πραγματοποιούν τις απαιτούμενες οικονομικές μεταρρυθμίσεις είναι πιο ευχάριστο από το να βουτήξουν σε μια νέα άγνωστη κατάσταση με το δικό τους νόμισμα.

Ωστόσο, η κατάσταση μπορεί να αλλάξει. Εάν η σύνθεση της Ευρωζώνης αλλάξει, θα αρχίσει με την αποκοπή της Ελλάδας, επειδή η χώρα ήδη μένει πίσω στις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις , η ύφεση αποδείχθηκε χειρότερη από όσο είχε εκτιμηθεί αρχικά και καθίσταται όλο και πιο εμφανής η ανάγκη για ένα τρίτο πακέτο βοήθειας. Ταυτόχρονα, η συζήτηση για το πόσο λογικά είναι τα μέτρα βοήθειας έχει ενταθεί στις ισχυρές χώρες. Οι άμεσες επιπτώσεις της αποχώρησης της Ελλάδας από το ευρώ μπορούν να ελεγχθούν, εφόσον ήδη έχουν γίνει πολλών ειδών προετοιμασίες όσον αφορά την έξοδό της, όπως η μείωση των δραστηριοτήτων του ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα. Μεγαλύτερες επιπτώσεις από τις άμεσες θα επιφέρουν οι εκτιμήσεις των αγορών σχετικά με την αντοχή της υπόλοιπης Ευρωζώνης και με το  ποιες χώρες θα αποχωρήσουν στη συνέχεια.

 

Η αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ αναλώνει τις ελληνικές καταθέσεις

 

Η διαδικασία αποχώρησης της Ελλάδας μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά γεγονότων, η κίνηση των οποίων είναι δύσκολο να επηρεαστεί άπαξ και αρχίσει. Οι πιθανότητες αποχώρησης θα οδηγήσουν στο να φύγουν και οι τελευταίοι ξένοι επενδυτές από τη χώρα, ενώ οι Έλληνες θα μεταφέρουν με αυξανόμενο ρυθμό τις καταθέσεις τους σε ξένες τράπεζες. Η Ελλάδα δεν θα είναι σε θέση να χειριστεί το χρέος της, εάν σταματήσει η ροή της δανειακής χρηματοδότησης, πράγμα που θα οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες των ελληνικών τραπεζών. Οι απώλειες θα αναλώσουν το κεφάλαιο των ελληνικών τραπεζών, θα μειώσουν περαιτέρω την πρόσβασή τους στις χρηματοπιστωτικές αγορές και θα οδηγήσουν σε μεγάλη φυγή καταθέσεων από τις ελληνικές τράπεζες. Δεν θα είναι δυνατόν να επιστραφούν όλες οι καταθέσεις στις ελληνικές τράπεζες. Ακόμη περισσότερο, η αγοραστική δύναμη των ελληνικών καταθέσεων θα μειωθεί σημαντικά, επειδή η αξία του νέου νομίσματος που θα υιοθετήσει η Ελλάδα θα υποτιμηθεί.

 

Η έξοδος της Ελλάδας μπορεί να οδηγήσει σε ντόμινο

 

Τα προβλήματα του ελληνικού τραπεζικού τομέα μπορεί επίσης να αντανακλαστούν στις τράπεζες των άλλων αδύναμων χωρών της Ευρωζώνης. Η αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ θα πλήξει το χρηματοπιστωτικό σύστημα, πράγμα που οδηγεί σε μια ολική παύση της πρόσβασης των τραπεζών των αδύναμων χωρών στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Οι τράπεζες, που ήδη εξαρτώνται από την Κεντρική Τράπεζα, θα πρέπει να αυξήσουν τη χρηματοδότησή τους από την Κεντρική Τράπεζα και οι τράπεζες των προβληματικών χωρών θα υποστούν φυγή καταθέσεων, καθώς θα ενταθεί η κερδοσκοπία εις βάρος τους.

 

 

Είναι ζωτική η δημιουργία αξιόπιστου τείχους προστασίας

 

Ο έλεγχος των προβλημάτων των τραπεζικών τομέων των αδύναμων χωρών απαιτεί να βελτιωθεί η κεφαλαιακή κατάσταση των τραπεζών τους. Στην πράξη, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να στηρίξουν τις τράπεζες. Καθώς οι χρηματοδοτικές ανάγκες στις προβληματικές χώρες αυξάνονται ενώ η πρόσβαση στις αγορές μειώνεται, θα αυξηθεί παραπέρα ο ρόλος ενός πλαισίου διαχείρισης της κρίσης. Το τείχος προστασίας που δημιουργήθηκε από τον ευρωπαϊκό προσωρινό και το μόνιμο μηχανισμό σταθεροποίησης, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση της κρίσης. Για να σταματήσει η αναταραχή, είναι ουσιώδης ιδίως η αποσύνδεση ανάμεσα στον παραπαίοντα τραπεζικό τομέα και στις παραπαίουσες κυβερνήσεις. Η ανάγκη για νέα πακέτα βοήθειας θα αυξάνεται, αλλά η εξάπλωση της κρίσης θα μειώσει τον αριθμό των χωρών που θα προσφέρουν βοήθεια.

Αν η πορεία των γεγονότων δεν μπορέσει να σταματήσει ή δεν υπάρξει η βούληση για να σταματήσει, το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα θα καθηλωθεί μόλις η κρίση εξαπλωθεί στα ιδρυτικά μέλη της Ε.Ε. Ιταλία και Γαλλία. Οι προβληματικές τράπεζες δεν θα μπορούν να πληρώσουν τα χρέη τους στην Κεντρική Τράπεζα. Οι αυξανόμενες ζημίες τους λόγω της μεταβολής στην αγοραία αξία όπως επίσης και λόγω της ύφεσης στην πραγματική οικονομία θα αναλώσει το κεφάλαιό τους. Οι προβληματικές τράπεζες δεν θα μπορούν να δίνουν δάνεια και θα ακολουθήσει πιστωτική κρίση. Η αξία του ευρώ θα καταρρεύσει. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τον αφανισμό του ευρώ όπως έγινε με το σοβιετικό ρούβλι ή το γιουγκοσλαβικό δηνάριο, την κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και τον υπερπληθωρισμό.

 

Η έξοδος της Γερμανίας καταστρέφει το σύστημα του ευρώ

 

Η Ευρωζώνη μπορεί επίσης να αλλάξει με την αποχώρηση από το σύστημα μιας πιστώτριας χώρας. Η έξοδος μιας μικρής χώρας όπως η Φιλανδία θα μπορούσε να παραμείνει μια μεμονωμένη περίπτωση, αλλά η αποχώρηση μιας μεγάλης χώρας όπως η Γερμανία θα οδηγούσε σε κατάρρευση όλη των περιοχή του ευρώ.

 «Αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ».

Συνεχίζουμε τη δημοσίευση της έκθεσης της Σκανδιναβικής Τράπεζας Nordea Βank AB σε σχέση με τα διάφορα σενάρια για την Ευρωζώνη  που έκανε για την Φινλανδική κυβέρνηση. Σήμερα δημοσιεύουμε το δεύτερο τμήμα, «Αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ». Αύριο θα ακολουθήσει η » Αποχώρηση διαφόρων προβληματικών χωρών από το ευρώ». Μεθαύριο «Οικειοθελής έξοδος της Φινλανδίας από το ευρώ».

 
Αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ
–Το νέο ελληνικό νόμισμα θα υποτιμηθεί σημαντικά
–Οι άμεσες επιπτώσεις στις υπόλοιπες χώρες του ευρώ είναι διαχειρίσιμες
 
Πρόσφατες εξελίξεις στην Ελλάδα
Το κεφάλαιο εκρέει από το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα εδώ και πολύ καιρό. Τα ξένα μέρη έχουν επαναπατρίσει τις επενδύσεις τους και τα εγχώρια έχουν αποσύρει τις καταθέσεις τους και έχουν μεταφέρει τις επενδύσεις τους στο εξωτερικό. Την εκροή νομίσματος την έχουν αντικαταστήσει δάνεια από την ΕΚΤ προς τις ελληνικές τράπεζες και τα διεθνή πακέτα οικονομικής στήριξης προς την Ελλάδα. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν αποκοπεί σχεδόν πλήρως από την ιδιωτική αγορά χρηματοδότησης, έτσι έχουν καταφύγει στη χρηματοδότηση από την Κεντρική Τράπεζα. Εφόσον σπανίζουν πλέον οι εγγυήσεις που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση από την Κεντρική Τράπεζα, οι τράπεζες εξαρτώνται όλο και περισσότερο από την έκτακτη χρηματοδότηση που λαμβάνουν από την εθνική Κεντρική Τράπεζα. Με την έκτακτη χρηματοδότηση, η Τράπεζα της Ελλάδας δημιουργεί χρήμα και το δανείζει στις τράπεζες με κρατικές εγγυήσεις.
Η ανατομία της εξόδου
Αν σταματήσει αυτή η έκτακτη χρηματοδότηση προς τις ελληνικές τράπεζες, η ρευστότητά τους θα στερέψει και θα αναγκαστούν να περιορίσουν την ανάληψη μετρητών από τους καταθέτες. Το κοινό θα αποθηκεύει μετρητά στα στρώματα. Τα περιουσιακά στοιχεία των ελληνικών τραπεζών σε ξένες χώρες θα παγώσουν και οι διεθνείς συναλλαγές δεν θα μπορούν να πραγματοποιούνται πλέον μέσω αυτών. Η Ελλάδα θα πρέπει να βγει από το σύστημα του ευρώ μέσω διαπραγματεύσεων με τις χώρες του ευρώ, επειδή η χρηματοδότηση θα σταματήσει.
Τα χρέη των ελληνικών τραπεζών προς την ΕΚΤ θα αναδιαρθρωθούν πλήρως ή θα επεκταθεί η περίοδος αποπληρωμής τους. Θεωρητικά μιλώντας, η ελληνική κυβέρνηση είναι υπεύθυνη για όποιες απώλειες προκύψουν από την έκτακτη χρηματοδότηση. Μια έξοδος της χώρας από το ευρώ ή /και χρεοκοπία πιθανώς θα καταλήξει σε απώλειες των κεντρικών τραπεζών των άλλων χωρών του ευρώ μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος κεντρικών τραπεζών.
Το ελληνικό νόμισμα θα υποτιμηθεί σημαντικά
Η Ελλάδα τελικά θα πάρει την πολιτική απόφαση να υιοθετήσει δικό της νόμισμα , τη δραχμή. Κατ’ αρχάς, θα χρησιμοποιούνται διάφοροι τύποι προσφοράς χρήματος πριν τυπωθεί το νέο νόμισμα. Οι καταθέσεις θα μετατραπούν σε δραχμές. Ο πιο εύκολος τρόπος για τη μετάβαση είναι να μετατραπούν σε δραχμές οι καταθέσεις σε ευρώ με μια ισοτιμία 1:1. Η αγοραία αξία της δραχμής βεβαίως θα μειωνόταν. Στην αρχική φάση, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σαν χαρτονόμισμα οι τραπεζικές επιταγές σε δραχμές και τα ομόλογα που έχουν κάποιοι στα χέρια τους.
Αρχικά η δραχμή θα έχει σαφείς υπερβάσεις. Το φιλανδικό μάρκο, π.χ., υποτιμήθηκε κατά 30% τη δεκαετία του 1990 μετά την ελεύθερη διακύμανση του νομίσματος, μέχρι να σταθεροποιηθεί περίπου στο 20% κάτω από το προ κρίσης επίπεδο μέσα σε λίγα χρόνια (Σχεδιάγραμμα 1). Εάν συγκρίνουμε τη σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας έναντι της φιλανδικής εκείνης της εποχής και λάβουμε υπόψη μας τη σημαντική έλλειψη εμπιστοσύνης της αγοράς για τις ελληνικές πολιτικές αποφάσεις, η υποτίμηση σαφώς θα ξεπεράσει την υποτίμηση του φιλανδικού μάρκου κατά πάσα πιθανότητα. Η έλλειψη εμπιστοσύνης της αγοράς είναι εμφανής, π.χ., στις αξίες των νέων κρατικών ομολόγων που εκδίδονται μετά την αναδιάρθρωση των ομολόγων της ελληνικής κυβέρνησης, που έχουν μειωθεί κάτω από το 40% της ονομαστικής αξίας τους.
figure1
Μακροπρόθεσμα, η ισοτιμία καθορίζεται στη βάση εξισορρόπησης της οικονομίας της χώρας. Όσο πιο ψηλό είναι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και το ποσοστό της ανεργίας, τόσο μεγαλύτερη η υποτιμητική πίεση. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Ελλάδας βελτιώθηκε στα 2007-2011, επειδή τα μέτρα λιτότητας μείωσαν τις εισαγωγές, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν ελαφρά (Σχεδιάγραμμα 2) . Όμως, ταυτόχρονα, το ποσοστό της ανεργίας αυξήθηκε στο 20%. Τους τελευταίους μήνες, η ανεργία στην Ελλάδα έφτασε στο 25%. Το ποσοστό της ανεργίας θα μπορούσε να μειωθεί με δημοσιονομικά μέτρα, αλλά η χρηματοδότησή τους σε μια χώρα υπερχρεωμένη είναι δύσκολη.
figure2
Ο προσδιορισμός του νομίσματος δεν γίνεται ευθέως
 
Οι επιπτώσεις της υποτίμησης του νομίσματος εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το εάν τα υφιστάμενα συμβόλαια παραμένουν σε ευρώ ή μετατρέπονται σε δραχμές. Π.χ., ένα φιλανδικό ταξιδιωτικό γραφείο θα είχε δικαίωμα να πληρώσει το ενοίκιο του ξενοδοχείου σε δραχμές; Μεταξύ των εγχωρίων μερών θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις, διαμαρτυρίες και δικαστικές αποφάσεις. Οι υπάλληλοι των εξαγωγικών εταιρειών και του τουριστικού κλάδου θα έχουν καλύτερες ευκαιρίες να λάβουν τουλάχιστον μέρος του εισοδήματός τους σε ευρώ από ό,τι οι υπάλληλοι στις εταιρείες της εσωτερικής αγοράς. Οι εκμισθωτές και οι πιστωτές θα προσπαθήσουν να χρεώσουν το συμφωνημένο ποσό σε ευρώ , ενώ οι ενοικιαστές και οι οφειλέτες θα προσφέρουν το αντίστοιχο ποσό σε δραχμές. Οι τράπεζες θα πρέπει να πληρώσουν στους μικροκαταθέτες ένα ελάχιστο ποσό σε ευρώ. Στο κοινοβούλιο θα λαμβάνονται παθιασμένες αποφάσεις. Είναι πιθανόν ότι συμφωνίες βάσει του ελληνικού νόμου θα μετατραπούν σε δραχμές , ενώ εκείνες που έχουν γίνει βάσει ξένων νόμων θα παραμείνουν σε ευρώ/ξένο νόμισμα.
Η υποτίμηση θα ωφελήσει τις εξαγωγικές εταιρείες
 
 
 
Αρχικά, οι ανωμαλίες στις διεθνείς πληρωμές και η μεγάλη αβεβαιότητα για το μέλλον της Ελλάδας θα δυσχεράνουν τις εξαγωγές. Ποιος θα θέλει να ταξιδέψει σε μια χαοτική Ελλάδα όπου τα ΑΤΜ δεν λειτουργούν και οι πιστωτικές κάρτες δεν γίνονται δεκτές; Ωστόσο, με τον καιρό η λειτουργία της κοινωνίας θα αρχίσει να αποκαθίσταται και ένα πιο ασθενές νόμισμα θα ωφελήσει τον εξαγωγικό τομέα και τον τουρισμό. Οι εταιρείες μπορούν να μεταφέρουν, εν μέρει ή εξ ολοκλήρου, το όφελος της υποτίμησης στις τιμές , πράγμα που θα μειώσει τις τιμές σε ευρώ, το οποίο, με τη σειρά του, θα στηρίξει την ζήτηση για εξαγώγιμα προϊόντα. Η βελτιωμένη ζήτηση θα οδηγήσει στην ανάγκη πρόσληψης νέων υπαλλήλων. Επιπροσθέτως, η βελτιωμένη επίδοση θα προσφέρει ευκαιρίες για νέες επενδύσεις. Από τη σκοπιά της εθνικής οικονομίας, η υποτίμηση είναι πιο ευεργετική όσο περισσότερο τα αποτελέσματά της διοχετεύονται σε υψηλότερους ρυθμούς απασχόλησης και σε επενδύσεις. Τα οφέλη της υποτίμησης, από την άλλη, μειώνουν τους περισσότερους μισθούς και αυξάνουν τα άλλα κόστη παραγωγής.
Αν οι υποχρεώσεις μιας εξαγωγικής εταιρείας μετατραπούν σε δραχμές , η υποτίμηση θα τις μειώσει σε ευρώ, κάνοντας πιο εύκολη την κάλυψή τους. Η πληρωμή των υποχρεώσεων που παραμένουν σε ευρώ θα γίνει ευκολότερη μόνο μέσω της υψηλότερης κερδοφορίας που θα προκύψει από την υποτίμηση. Δυστυχώς για την Ελλάδα , ο εξαγωγικός της τομέας είναι μικρός.
Τα εγχώρια μέρη θα υποφέρουν από την υποτίμηση
 
 
 
Η υποτίμηση, αρχικά, θα είναι βλαπτική για τις εταιρείες που παράγουν για την εσωτερική αγορά και για τους καταναλωτές. Μισθοί, συντάξεις και άλλοι τύποι εισοδήματος θα μειωθούν σε πραγματικούς όρους από τη στιγμή που θα μετατραπούν σε δραχμές. Βεβαίως, οι τιμές των εγχώριων προϊόντων και υπηρεσιών θα μειωθούν εξίσου, αλλά τα εισαγόμενα προϊόντα θα έχουν τις ίδιες τιμές σε ευρώ. Οι τιμές σε ευρώ των εισαγόμενων μπορεί ακόμη και να αυξηθούν, ενώ η αβεβαιότητα και οι ανωμαλίες στις πληρωμές θα κάνουν τις εισαγωγές πιο δύσκολες. Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα είναι η τιμή των καυσίμων , που πιθανώς θα αυξηθεί, αυξάνοντας το κόστος εταιρειών και νοικοκυριών. Ο πληθωρισμός θα επιταχυνθεί και το ποσοστό της ανεργίας θα αυξηθεί, προκαλώντας κοινωνικά προβλήματα.
Τα έσοδα των εταιρειών που παράγουν για την εσωτερική αγορά θα είναι σε δραχμές. Ωστόσο, οι εταιρείες αυτές θα έχουν ακόμη έξοδα σε ευρώ, π.χ. για πρώτες ύλες. Το κόστος θα αυξηθεί ως αποτέλεσμα της υποτίμησης και η κερδοφορία θα μειωθεί. Στο βαθμό που τα δάνεια μετατρέπονται σε δραχμές , η άμεση επίδραση στην εξυπηρέτηση του χρέους θα παραμείνει ελάχιστη. Από την άλλη, δάνεια που μένουν σε ευρώ θα είναι όλο και πιο δύσκολο να αποπληρωθούν. Η εγχώρια αγορά δεν θα ωφεληθεί από την υποτίμηση μέχρι να αυξήσουν οι εξαγωγικές εταιρείες το προσωπικό και τις επενδύσεις τους.
Το δημόσιο χρέος θα αναδιαρθρωθεί
 
 
Ο δημόσιος τομέας έχει εγχώριο και εξωτερικό χρέος. Στην Ελλάδα, τα κρατικά ομόλογα τα κρατούν κυρίως οι εγχώριες τράπεζες που τα έχουν αγοράσει με χρηματοδότηση της ΕΚΤ. Το εξωτερικό χρέος βρίσκεται στα χέρια κυρίως άλλων χωρών του ευρώ μέσω των δύο πακέτων βοήθειας, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ. Η υποτίμηση του νέου νομίσματος θα αυξήσει το βάρος του χρέους του ελληνικού δημόσιου τομέα, εάν το χρέος αυτό μείνει σε ευρώ και τα δημόσια έσοδα είναι σε δραχμές. Πριν από την αναδιάρθρωση των δανείων του ιδιωτικού τομέα την άνοιξη του 2012, το δημόσιο χρέος υπέκειτο πρωταρχικά στο ελληνικό δίκαιο, αλλά τα νέα ομόλογα που εκδόθηκαν με την αναδιάρθρωση ακολουθούν το αγγλικό δίκαιο, κάνοντας πιο δύσκολη την μετατροπή των δανείων σε δραχμές.
figure3
Η Ελλάδα θα ανακοινώσει ότι δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τα χρέη της, επειδή δεν λαμβάνει πλέον τα τρέχοντα πακέτα στήριξης, μετά την έξοδο από το ευρώ. Ωστόσο, θα γίνουν προσπάθειες διαπραγμάτευσης για τα χρονοδιαγράμματα εξυπηρέτησης του χρέους ή , τουλάχιστον, της μερικής αποπληρωμής του, επειδή οι εξαγωγές που θα αυξηθούν λόγω υποτίμησης του νομίσματος αυξάνουν τα φορολογικά έσοδα. Οι οφειλέτες θα υποστηρίξουν τις αξιώσεις τους στα δικαστήρια. Είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας να πληρώσει εν μέρει το χρέος της, προκειμένου να διατηρήσει την ιδιότητα του μέλους της Ε.Ε. Η μερική αποπληρωμή επίσης συμβάλλει στην επιστροφή στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Τα φορολογικά έσοδα της ελληνικής δημόσιας οικονομίας δεν θα ήταν επαρκή για να καλύψουν τις δαπάνες, πολλώ δε μάλλον τους τόκους του χρέους, για πολύ καιρό. Η υποτίμηση θα βοηθήσει συν τω χρόνω, με την αύξηση των εξαγωγών και την αύξηση των φορολογικών εσόδων. Αν οι δαπάνες μπορούν να κρατηθούν υπό έλεγχο , η δημόσια οικονομία θα αρχίσει να δείχνει πλεόνασμα. Θα υπάρξει τότε χρήμα και για τις δαπάνες εξυπηρέτησης των αναδιαρθρωμένων δανείων. Μια συνόψιση των συνεπειών της ελληνικής εξόδου παρουσιάζεται στο Διάγραμμα 3.
Οι άμεσες απώλειες από την έξοδο της Ελλάδας είναι ασήμαντες
 
 
Οι άμεσες επιπτώσεις της ελληνικής αποχώρησης από το ευρώ είναι περιορισμένες για τη Φιλανδία και για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης. Η Ελλάδα είναι μικρή χώρα, οι άλλες έχουν ήδη προετοιμαστεί για την έξοδό της και το μεγαλύτερο μέρος του κρατικού χρέους που ήταν στα χέρια ιδιωτών επενδυτών έχει ήδη αναδιαρθρωθεί. Το εμπόριο της Φιλανδίας με την Ελλάδα είναι ελάχιστο και τα εισπρακτέα ασήμαντα. Οι αξιώσεις του δημόσιου τομέα από την Ελλάδα φτάνουν περίπου τα 6 δισ. ευρώ.
Οι επιπτώσεις της ελληνικής εξόδου θα είναι μεγαλύτερες στην υπόλοιπη Ευρώπη απ’ ό,τι στη Φιλανδία, λόγω των πιο στενών εμπορικών σχέσεων και του υψηλότερου επιπέδου άμεσης έκθεσης [στο ελληνικό δημόσιο χρέος]. Μια έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα έπληττε περισσότερο τη Γαλλία και την Πορτογαλία, καθώς αυτές οι χώρες έχουν τις μεγαλύτερες αξιώσεις από την Ελλάδα συγκριτικά με το μέγεθος της οικονομίας. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα υποστούν απώλειες, λόγω των περίπου 60 δισ. ευρώ της έκθεσής τους στο ελληνικό χρέος. Ωστόσο, στην πράξη, τα περισσότερα ελληνικά κρατικά ομόλογα είναι πιθανόν να αναγνωριστούν στην αγοραία αξία τους. Επιπλέον, αρκετές τράπεζες έχουν μειώσει την έκθεσή τους στην Ελλάδα τους πρόσφατους μήνες, έτσι οι άμεσες απώλειες θα είναι σημαντικά χαμηλότερες από όσο παρουσιάζει η ονομαστική αξία σήμερα.
Το σύστημα της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας έχει από την Ελλάδα αξιώσεις ελαφρώς χαμηλότερες των 150 δισ. ευρώ . Λίγο περισσότερα από τα δύο τρίτα αυτού του ποσού αντιπροσωπεύουν αξιώσεις από τράπεζες, τα υπόλοιπα από την κυβέρνηση. Εάν η Ελλάδα αποχωρούσε από την Ευρωζώνη, θα ήταν ασαφής ο βαθμός ικανότητας ή προθυμίας της χώρας να αποπληρώσει τα χρέη της στο ευρωσύστημα. Σύμφωνα με ένα στενό ορισμό, το κεφάλαιο του συστήματος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας είναι μόνο 86 δισ. ευρώ, έτσι , θεωρητικά, οι απώλειες που θα προκληθούν από μια ελληνική έξοδο θα μπορούσαν να το αναλώσουν εξ ολοκλήρου. Ωστόσο, ο ισολογισμός του κεντρικού τραπεζικού συστήματος περιλαμβάνει περίπου 450 δισ. σε ανατιμητικούς λογαριασμούς, λόγω της αύξησης της αξίας του αποθεματικού σε χρυσό, μεταξύ άλλων.
Αυτή η αύξηση της αξίας δεν αναγνωρίζεται ως έσοδο και συνεπώς ούτε ως κεφάλαιο. Οι μεταβολές της αξίας θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να καλύψουν τις απώλειες, έτσι ώστε αντί για το στενά εννοούμενο μόνο ως κεφάλαιο, θα είχε περισσότερο νόημα να εξετάζει κανείς τους ανατιμητικούς λογαριασμούς, όταν αποτιμά τον ισολογισμό του κεντρικού τραπεζικού συστήματος. Επιπλέον, για την αξιοποίηση των ανατιμητικών λογαριασμών, οι χώρες του ευρώ θα μπορούσαν να παράσχουν κεφάλαιο στο κεντρικό τραπεζικό σύστημα.
Εκτός από τις εμπορικές σχέσεις και τις άμεσες αξιώσεις, η αποχώρηση της Ελλάδας από την Ευρωζώνη θα αύξανε τη γενική αβεβαιότητα, η οποία θα βλάψει την οικονομική δραστηριότητα σε όλη την Ευρώπη. Επίσης, η εξέλιξη σχετικά με το ευρώ μετά την έξοδο της Ελλάδας θα έχει ουσιαστικό αντίκτυπο στις εξαγωγές. Στην πράξη, η διαβεβαίωση προς τις αγορές, μετά την αποχώρηση, ότι η Ελλάδα θα αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση είναι κρίσιμη και δύσκολη και θα απαιτήσει σημαντικά μέτρα στήριξης από τους μηχανισμούς σταθερότητας και την ΕΚΤ. Η πρώτη αντίδραση θα είναι η εξασθένηση του ευρώ έναντι των άλλων βασικών νομισμάτων, λόγω της αβεβαιότητας.
Η υποτίμηση θα βοηθήσει τις εξαγωγές της Φιλανδίας και άλλων χωρών του ευρώ εκτός της Ευρωζώνης, αλλά η αυξημένη αβεβαιότητα θα βλάψει τις εξαγωγές συνολικά. Αφού αποχωρήσει μια αδύναμη χώρα, το ευρώ θα γίνει πιο ισχυρό μακροπρόθεσμα, πράγμα το οποίο θα καταστήσει πιο δύσκολες τις προσαρμογές στις εναπομείνασες στο ευρώ αδύναμες χώρες, με τις εξαγωγές τους να πλήττονται από το πιο ισχυρό ευρώ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s