Ο καπιταλισμός ζει και βασιλεύει στην Αφρική

Αν κάνετε μια βόλτα στο κέντρο του Λάγος θα δείτε απαστράπτοντα εμπορικά κέντρα, καθώς και πολυσύχναστους δρόμους γεμάτους με όχι μόνο εγχώριες αλυσίδες εστιατορίων, αλλά και όλο περισσότερα διεθνή ονόματα, όπως η KFC, που σύντομα θα έχει πάνω από 20 εστιατόρια στην Νιγηρία και η Walmart, που σύντομα θα ανοίξει δύο μεγάλα πολυκαταστήματα. Στο αεροδρόμιο του Λάγος υπάρχουν αεροσκάφη που ανήκουν σε 20 διεθνείς εταιρίες, από την Κίνα, το Κατάρ, την Τουρκία κλπ. Οι συνδρομητές κινητής τηλεφωνίας ανέρχονται στους 90 εκατομμύρια.

Ο καπιταλισμός ζει και βασιλεύει στην Αφρική. Ορισμένοι παρατηρητές ανησυχούν για την πρόσφατη βία που ξέσπασε εξαιτίας της διακοπής των επιδοτήσεων καυσίμων. Η αλήθεια είναι ότι η Νιγηρία σήμερα είναι αρκετά δυνατή ώστε να μπορεί να αποφύγει μια παρατεταμένη κρίση. Κι αυτό οφείλεται στην αυξανόμενη δύναμη του Αφρικανού καταναλωτή, ένα μοντέλο που καθρεφτίζεται σε όλη την ήπειρο.

Κατόπιν μιας περιόδου απομόνωσης από τον υπόλοιπο πλανήτη, η Αφρική καλύπτει ήρεμα την απόσταση. Η χάραξη στρατηγικής δικαίως επικρινόταν για την πολυετή προσέγγιση του «μαντρώματος» της Αφρικής. Ετσι δημιουργήθηκε μια κουλτούρα «εμείς εναντίον όλων» η οποία επικεντρώθηκε σε μια σειρά αναπτυξιακές πολιτικές –εμπόριο, άμεσες ξένες επενδύσεις, πρόσβαση στις αγορές κεφαλαίου- προς συγκεκριμένες χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία αλλά και μια πολιτική βασισμένη στην βοήθεια για άλλες (κυρίως αφρικανικές) χώρες.Αυτή η σειρά στρατηγικών έκανε τους οικονομολόγους να προειδοποιούν ότι πολλές αφρικανικές χώρες «αποκόπτονται» από τον υπόλοιπο πλανήτη. Ως εκ τούτου η Αφρική, ενώ φιλοξενεί σχεδόν 1 δισ. κατοίκους, το μερίδιό της στο παγκόσμιο εμπόριο είναι περίπου 2%. Παράλληλα, από τις άμεσες ξένες επενδύσεις ύψους 1,12 τρισ. δολ. στον πλανήτη το 2010, η υπο-Σαχάρια Αφρική έλαβε μόλις 3%.

Όμως όλα αυτά σύντομα θα αλλάξουν θεαματικά.

Σήμερα, βλέπουμε ήδη ορισμένα πλεονεκτήματα από την απομόνωση: Η Αφρική είναι ελάχιστα εκτεθειμένη στην κατάρρευση των «τοξικών» οικονομιών του ανεπτυγμένου κόσμου.

Θα περάσει μια δεκαετία για να εκτονωθεί η κρίση χρεών. ‘Ηδη πολλοί επενδυτές έχουν «καεί» επειδή μπήκαν από πολύ νωρίς σε συναλλαγές που αναληθώς υπόσχονταν μεγάλες αποδόσεις, όπως κρατικά ομόλογα στην ευρωζώνη, μετοχές σε αναδυόμενες αγορές και μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οίκους.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αφρικανικές οικονομίες μοιάζουν ιδιαίτερα λαμπρές. Η υπο-Σαχάρια Αφρική προβλέπεται να αναπτυχθεί 5,5% το 2012, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, δηλαδή 4% παραπάνω από τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Και οι περισσότερες αφρικανικές χώρες δεν έχουν να λύσουν πρόβλημα μαζικής μόχλευσης.

Επιπλέον σε ορισμένες χώρες της Αφρικής, με προφανές παράδειγμα την Νότιο Αφρική, οι τραπεζικές ρυθμίσεις είναι μοντέλο για τον υπόλοιπο κόσμο. Αν και τα premiums πολιτικού κινδύνου παραμένουν σχετικά υψηλά, τα τελευταία χρόνια έχουν αντιμετωπιστεί πολλοί από τους συντελεστές που τα δημιουργούν, δηλαδή η διαφθορά, η έλλειψη διαφάνειας και η νευρικότητα για τα δικαιώματα ιδιοκτησίας.

Η ιστορία μάλιστα προχωράει πολύ παραπάνω από τους φημισμένους κλάδους πρώτων υλών: Η πλειοψηφία των μετοχών που διαπραγματεύονται σε αφρικανικά χρηματιστήρια δεν αφορούν τα εμπορεύματα, παρά τις τηλεπικοινωνίες, τα καταναλωτικά αγαθά και τις τραπεζικές υπηρεσίες (ακόμη και σε συγκριτικά μικρές χώρες όπως η Ζάμπια διαπραγματεύονται μετοχές εγχώριων και ξένων τραπεζών).

Οι επενδύσεις θα συνεχίσουν να ευνοούνται από την δημογραφική προοπτική της Αφρικής, οπου η πλάστιγγα ήδη γέρνει υπερ των νέων. Πάνω από το 60% των Αφρικανών είναι ηλικίας κάτω των 24 ετών. Αν αξιοποιηθούν σωστά, αυτά τα στατιστικά μοντέλα θα προκαλέσουν άνθιση στην ιδιωτική ζήτηση κατά τις ερχόμενες δεκαετίες. Οι μεταβολές στις διατροφικές προτιμήσεις, από την διατροφή βάση σιτηρών στην διατροφή βάση πρωτεΐνης, καταδεικνύουν τις μεγάλες υποσχέσεις για τους παραγωγούς τροφίμων.

Στην Αφρική υπάρχουν επίσης 2 εκατομμύρια άνθρωποι που έχουν κινητό τηλέφωνο, αλλά όχι τραπεζικό λογαριασμό. Το ταχύ πάντρεμα των χρηματοπιστωτικών προϊόντων και της κινητής τηλεφωνίας, προσφέρει μυριάδες ευκαιρίες άμεσης εξυπηρέτησης του καταναλωτή και κατάργησης του γραφειοκρατικού μεσάζοντα.

Αν συζητήσει κανείς με τους ρυθμιστές της τύχης της Αφρικής, όπως τους ηγέτες κρατών, οι προοπτικές γίνονται ξεκάθαρες: Είδαν τι συνέβη στον υπόλοιπο κόσμο ως αποτυχία των κυβερνήσεων, όχι ως αποτυχία του καπιταλισμού. Στην πραγματική του μορφή, ο καπιταλισμός ακμάζει στην Αφρική, βγάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους από την φτώχεια και βάζοντάς τους στα μαγαζιά. Είναι ευτυχές αν και οδυνηρά ειρωνικό το γεγονός ότι η απομονωμένη ήπειρος θα επιτύχει, ακολουθώντας τους κανόνες της αγορές που ο υπόλοιπος πλανήτης ξέχασε.

Dambisa Moyo

FT.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s